W dalszej części zasadnym jest przybliżenie zagadnienia związanego z zakazem prowadzenia systemów promocyjnych typu „piramida”, o których traktuje wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie C-515/12 – zw. dalej: „TSUE”.
Istotne tezy orzecznicze, które mają ważne znaczenie praktyczne
„Punkt 14 załącznika I do dyrektywy 2005/29 dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym należy interpretować w ten sposób, że system promocyjny typu 'piramida' stanowi praktykę handlową uznawaną za nieuczciwą w każdych okolicznościach tylko wówczas, gdy system taki wymaga od konsumenta świadczenia finansowego, niezależnie od jego wysokości, w zamian za możliwość otrzymania wynagrodzenia, które jest uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów.
W istocie uznanie systemu za system promocyjny typu „piramida” w rozumieniu pkt 14 załącznika I do dyrektywy 2005/29 wymaga by przystępujący do takiego systemu wpłacali świadczenie finansowe, lecz nie wymaga żadnej minimalnej kwoty owej wpłaty. Ponadto wyrażony w motywie 17 omawianej dyrektywy cel polegający na wzmocnieniu pewności prawa przy identyfikacji nieuczciwych praktyk handlowych nie zostałby osiągnięty, gdyby państwa członkowskie mogły decydować o tym, jakie kwoty można uznać za świadczenie finansowe.
Ponadto uznanie systemu za system promocyjny typu „piramida” w rozumieniu pkt 14 załącznika I do dyrektywy 2005/29 wymaga istnienia związku między świadczeniami wpłacanymi a wynagrodzeniem jakie można otrzymać. W istocie z brzmienia owego pkt 14 załącznika I wynika, że wynagrodzenie jakie konsument może uzyskać musi być uzależnione przede wszystkim od świadczeń wpłaconych.
Praktyka, która nie odpowiada definicjom zwartym we wspomnianym załączniku I może, jednakże zostać zakazana po indywidualnej ocenie zgodnie z kryteriami określonymi w art. 5-9 dyrektywy 2005/29.” – tak wyrok TSUE.
Wielopoziomowa struktura „piramidy” w ocenie składu orzekającego TSUE
„Biorąc pod uwagę wyżej wymienione wspólne elementy, wydaje mi się, że w celu wykazania, że rozważane działania stanowią piramidę, istnieć musi wielopoziomowa struktura z podmiotem prowadzącym, który znajduje się na szczycie, oraz musi mieć miejsce zbiorowe pozyskiwanie nowych członków, których liczba wzrasta w sposób gwałtowny. W przeciwieństwie do starożytnych konstrukcji z kamienia - piramid starożytnego Egiptu - piramida budowana jest tu z góry do dołu, od szczytu do podstawy, a nie w górę, tj. od podstawy do szczytu. Pogląd taki, skupiający się na takich elementach, które powodują, że przedmiotowy system stanowi oszustwo, jest zgodny z celem dyrektywy polegającym na osiągnięciu wysokiego poziomu ochrony konsumentów. Głównym źródłem dochodów takiego przedsięwzięcia są kolejne opłaty członkowskie, nie zaś sprzedaż na rzecz konsumentów dóbr czy usług.” – tak wyrok TSUE.
W razie jakichkolwiek pytań związanych z powyższą materią zapraszamy do kontaktu z mec. Maciejem Prusakiem (maciej.prusak@bsjp.pl).